Przed nami Europejski Tydzień Walki z Rakiem Szyjki Macicy

Przed nami Europejski Tydzień Walki z Rakiem Szyjki Macicy Fot. pixabay.com

W dniach 20 - 26 stycznia 2024 r. obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem Szyjki Macicy. Narodowy Fundusz Zdrowia zachęca do badań i szczepień przeciwko wirusowi HPV.

Rak szyjki macicy jest w skali świata czwartym pod względem częstości występowania nowotworem u kobiet. Rocznie rak szyjki macicy w Polsce wykrywany jest u ok. 3 tys. kobiet. 

W Polsce notowany jest jeden z najniższych w Europie odsetek przeżyć 5-letnich, będący miarą wyleczalności tego raka. Rak szyjki macicy jest jednym z najbardziej „podatnych na profilaktykę” nowotworów złośliwych.

Rak szyjki macicy niemal w 100 proc. jest związany z przetrwałym zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV).

W Polsce możemy już bezpłatnie zaszczepić dzieci poniżej 18 roku życia przeciw temu wirusowi.

- Szczepienie przeciwko HPV zmniejsza ryzyko infekcji wirusem o ponad 75 proc. Najmłodsze pacjentki z rakiem szyjki macicy mają niewiele ponad 20-30 lat – alarmuje ginekolog dr. n. med. Dorota Kolasa- Zwierzchowska z ICZMP w Łodzi.

Połowa kobiet w Polsce, które słyszą diagnozę raka szyjki macicy umiera. Tymczasem rak wcześnie wykryty daje szansę na wyleczenie, macierzyństwo i długie dobre życie. Według raportu GUS 13 proc. Polek nigdy nie zrobiło cytologii.

Główne czynniki ryzyka raka szyjki macicy:

- infekcje wirusem brodawczaka ludzkiego o wysokim potencjale onkogennym (HR HPV),

- wiek (zachorowalność zwiększa się wraz z wiekiem),

- wczesne rozpoczęcie życia seksualnego,

- duża liczba partnerów seksualnych,

- duża liczba porodów,

- palenie papierosów,

- stwierdzona wcześniej zmiana patologiczna w badaniu cytologicznym,

- partnerzy seksualnie niemonogamiczni, z infekcją HPV  (ryzyko zachorowania wzrasta 20-krotnie).

Cytologia to szybkie i bezbolesne badanie, które pozwala sprawdzić, czy u kobiety nie zaczyna rozwijać się rak szyjki macicy lub stan przedrakowy. Badanie można zrobić podczas wizyty u ginekologa.

Jak wygląda takie badanie?

Ginekolog wsuwa do pochwy leżącej na fotelu pacjentki wziernik ginekologiczny i wkłada przez niego tzw. szczoteczkę cytologiczną. Pobiera nią komórki znajdujące się na ścianie i szyjce macicy. Badanie trwa chwilę i nie jest bolesne. Pobrane komórki umieszczane są potem na szkiełku cytologicznym i oceniane pod mikroskopem. Pozwala to sprawdzić czy nie ma zmian. W razie wątpliwości lekarz skieruje kobietę na dalsze badania diagnostyczne lub leczenie.

Badania cytologiczne w ramach programu profilaktyki szyjki macicy wykonuje się:

- co 36 miesięcy u kobiet w wieku 25-64 lat - program rozszerzono od 1.11.2023

- co 12 miesięcy u kobiet w wieku 25-64 lat obciążonych czynnikami ryzyka ( zakażonych wirusem HIV, przyjmujących leki immunosupresyjne, zakażonych HPV- typem wysokiego ryzyka).

Kto i gdzie realizuje program?

Cytologię można wykonać w każdym gabinecie ginekologicznym z umową z NFZ, a także w niektórych poradniach POZ. Najlepiej wybrać się do swojego stałego ginekologa, a jeśli go nie mamy – znaleźć najbliższy gabinet korzystając z portalu internetowego NFZ „Gdzie się leczyć”. Wystarczy wpisać adres https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/programy-profilaktyczne/ lub zatelefonować pod bezpłatny nr 800 190 590.

Jak się badają kobiety w Łódzkiem?

W województwie łódzkim jest 175 poradni, a w samej Łodzi aż 57 poradni ginekologicznych. Badanie cytologiczne u położnej POZ można zrobić w 17 poradniach POZ, które chciały robić to badanie swoim pacjentkom. W 2023 roku 7 z nich zrobiło cytologię - wykonano 1 119 badań.  

W latach 2020 - 2023 w Łódzkiem przebadano łącznie 74 300 pacjentek, a w samym 2023 zostało przebadanych 19 724 kobiet. Do dalszej diagnostyki w latach 2020 – 2023 zostało skierowanych 514 kobiet, z czego w 2023 do dalszego leczenia skierowano 133 panie.

Kto najskuteczniej prowadzi profilaktykę raka szyjki macicy?

Poradnią, która wykonała w 2023 r. najwięcej badań w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy jest Centrum Medyczne Górna, które cytologię wykonało u 1 069 kobiet.

Niestety z tego podstawowego badania profilaktyczna wciąż korzysta zdecydowanie zbyt mało kobiet. W województwie łódzkim w 2023 roku zaledwie niecałe 11 proc. uprawnionych kobiet wykonało cytologię, czyli ok 703 tys. pań. Średnia krajowa to 12 proc. uprawnionych pacjentek.

W którym powiecie kobiety badają się najchętniej?

Na pierwszym miejscu jest powiat opoczyński – 17 proc. kobiet, kolejne miejsca na podium zajmują panie z powiatów pabianickiego 16.64 proc., poddębickiego 13,34 proc. Najsłabiej zbadane w ramach programu cytologicznego są panie z powiatów: kutnowskiego: 4 proc., wieluńskiego 5 proc., łaskiego 7 proc. Łodzianki, mimo bardzo dobrej dostępności do gabinetów ginekologicznych, z programu korzystają rzadko – tylko 10 proc.

Szczepienia przeciw HPV w Łódzkiem

Skuteczną profilaktyką raka szyjki macicy jest szczepienie przeciw wirusowi HPV. Niemal 100 proc. zachorowań związana jest z wcześniejszym zakażeniem z tym przenoszonym głównie drogą płciową wirusem. Szczepienia są wykonywane na całym świecie od lat i są bezpieczne.

Szczepienie jest najskuteczniejsze, jeśli nastąpi przed potencjalnym narażeniem na zakażenie HPV, do którego dochodzi głównie drogą kontaktów seksualnych. Dlatego powszechne programy szczepień przeciw HPV najczęściej wskazują na dziewczynki i chłopców w wieku 12-13 lat. Dzieci w wieku 9-18 lat mogą otrzymać szczepionkę Cervarix bezpłatnie w ramach bezpłatnych leków dla dzieci do 18 roku życia.

- Cervarix, podobnie jak i inne szczepionki przeciwko wirusowi HPV, jest bezpieczny, przebadany i dobrze tolerowany przez pacjentów. Pamiętając o powszechności występowania wirusa HPV w społeczeństwie i jego potencjalnym niebezpieczeństwie onkogennym, w coraz niższych kategoriach wiekowych, a warto wspomnieć, że najmłodsze pacjentki z rakiem szyjki macicy mają niewiele ponad 20-30 lat, odpowiedzialni rodzice powinni zadbać o przyszłe bezpieczeństwo swoich pociech i zainwestować w ich zdrową dorosłość – mówi dr. n. med. Dorota Kolasa - Zwierzchowska.

Jak zapisać dziecko na szczepienie?

Aby zapisać dziecko na szczepienie przeciw HPV wystarczy umówić wizytę:

- w przychodni Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ), infolinia  800 100 101 (w godzinach od 8.00-18.00), przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP).

Ze szczepień dla  12-13-latków w naszym województwie skorzystało dotąd 4 550 dzieci. 2 054 dzieci skorzystało ze szczepienia jednowalentną szczepionką w ramach bezpłatnych leków dla dzieci.

Łącznie w 2023 roku zostało zaszczepionych 6 604 dzieci.

Więcej o:
rak szyjki macicy hpv nfz cytologia szczepienia tydzień walki z rakiem szyjki macicy

Załączniki

Wróć na stronę główną

PRZECZYTAJ JESZCZE