„Stary” Cmentarz w Radomsku – przewodnik turystyczno-historyczny (cz. II)

Kolejny artykuł z cyklu zachęcającego do zwiedzenia tego niedocenianego radomszczańskiego zabytku.

Tabliczka informacyjna umieszczona na murze kaplicy cmentarnej (fot. Artur Szponder)W dzisiejszym artykule postaram się przedstawić miejsca pamięci znajdujące się na „Starym” Cmentarzu, czyli wszelkiego rodzaju pomniki upamiętniające poległych. Oczywiście, ze względu na ogrom tego typu miejsc mogiły żołnierzy i powstańców pojawią się w następnych artykułach, dziś zajmę się pomnikami i tablicami.

Na murach kaplicy cmentarnej umieszczono kilka pamiątkowych tablic:

  1. Tablica upamiętniająca pomordowanych na wschodzie w 1940 roku (w Katyniu, Ostaszkowie, Twerze, Miednoje, Starobielsku, Charkowie i Kozielsku), a pochodzących z ziemi radomszczańskiej. Obecnie wymieniono na niej 125 nazwisk (są to osoby, które udało się zidentyfikować i potwierdzić ich miejsce kaźni (dodam, że NKWD zamordowało wówczas około 22 000 Polaków). U stóp tablicy złożono w 1995 roku ziemię przywiezioną ze wschodu (Katynia, Miednoje i Charkowa).
  2. Grób Franciszka Bąkiewicza, zamordowanego przez NKWD w 1940 roku w wieku 39 lat (jego nazwisko jest wymienione na tablicy z poz. 1). Choć nie jest to tablica, to warto tu wspomnieć o tym miejscu pochówku.
  3. Tablica upamiętniająca ludzi, którzy zginęli w bombardowaniach Radomska w dniach 1 i 2 września 1939 roku. Obecnie wymienia ona 48 osób, z których najmłodsze to Lucja i Maria John (wiek obu 3 lata, czyżby były one bliźniaczkami - dop. autora), zaś najstarszą była Maria Czerniawska (80 lat).
  4. Tablica upamiętniająca poległych za wolność i niepodległość Polski. Wmurowana 13 XII 2008 roku, a ufundowana przez Zarząd Główny Konspiracyjnego Wojska Polskiego i Fundację „Powiedzieć Prawdę”. Wymienia ona głównie żołnierzy KWP, na czele ze Stanisławem Sojczyńskim ps. „Warszyc”, który żył w latach 1910-1947. Sojczyński urodził się w Rzejowicach, podczas wojny między innym zasłużył się odbiciem blisko 60 więźniów z aresztu Gestapo w Radomsku. Po wojnie organizator i komendant KWP, którego  aresztowano w Częstochowie. Po pokazowym procesie w „Kinemie”, został skazany na wyrok śmierci, który wykonano w Łodzi. Wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego uchylono w 1992, natomiast w 2009 roku decyzją Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego został pośmiertnie mianowany na generała dywizji.
  5. Grób Nieznanych Żołnierzy. Do roku 2011 przy mogile znajdowały się trzy brzozowe krzyże.
  6. Grób żołnierzy WP poległych podczas obrony Radomska w 1939 roku.
  7. Grobowiec upamiętniający żołnierzy poległych podczas pierwszej wojny światowej (1914-1918). Obecny wygląd pomnik uzyskał w roku 1991. Warto zaznaczyć, że w czasie wojny liczba ofiar była powodem powiększenia terenu cmentarza na wschód od drugiej bramy. W tej części chowano poległych żołnierzy w zbiorowych mogiłach.
  8. Obelisk KWP – poświęcony ofiarom terroru stalinowskiego w latach 1945-1956. Zbudowany w 1996 roku ze środków ówczesnego wojewody piotrkowskiego - Stanisława Witaszczyka.

Pozycje 5-8 to pomniki/pomniki-grobowce znajdujące się na "Starym" Cmentarzu.

Odnaleźć opisane powyżej miejsca pomoże mapa załączona do artykułu.

Dziękuję za uwagę i zapraszam do czytania kolejnych artykułów z niniejszego cyklu, a zainteresowanych odsyłam do poprzedniego artykułu opisującego miejsca pochówku zasłużonych i znanych Radomszczan.

Więcej o:
stary cmentarz przewodnik miejsce pamięci pomnik
Wróć na stronę główną

PRZECZYTAJ JESZCZE